Lâu nay, những người yêu thương tiếng Việt bình thường với một số tài liệu lúc nói đến chữ quốc ngữ thường cho rằng giáo sĩ Alexandre de Rhodes (thường gọi là Đắc Lộ), tác giả cuốn Từ điển Việt - Bồ - La in tại La Mã năm 1651, là ông tổ của chữ quốc ngữ.

Bạn đang xem: Ai phát minh ra tiếng việt

Thế nhưng, sự thật chưa hẳn là vậy…

Ngay từ lúc bập bẹ, chúng ta đã nói tiếng Việt, và hoàn toàn không có gì khó khăn khăn. Nhưng "tiếng Việt nặng nề quá!" là ý kiến của rất nhiều người phương Tây khi tiếp cận tiếng Việt.


*


Tiếng Việt cấu trúc đơn giản; đơn âm không tồn tại "thì", không tồn tại chia động từ, không có tiếp đầu ngữ, vĩ ngữ thì gồm gì là khó?

Xin thưa, đối với người phương Tây, tiếng Việt khó ở chỗ vạc âm (nghe với nói).

Giáo sĩ Marini, người đã từng đến Đàng vào những thập niên đầu thế kỷ 17, viết: "Khi đọc, người Việt ko cần phải vắt đổi tiếng mà vẫn tạo nên một tiếng ấy bao gồm nhiều nghĩa khác nhau, bởi vị họ chỉ cần lên giọng hoặc hạ giọng tùy thuộc vào cường độ cùng nhịp điệu" (Lịch sử chữ quốc ngữ, Đỗ quang Chính, NXB Tôn Giáo 2012, trang 15).


*

Đây là một nhận xét cực kỳ "mới" mà người Việt bọn họ không bao giờ để ý. Chỉ cần cầm cố đổi đôi chút khẩu âm cùng không thế đổi khẩu hình thì những chữ "ca, cà, cá, cả" mang nghĩa khác biệt một trời một vực.

Nửa cuối thế kỷ 16, các giáo sĩ thừa sai chiếc Tên (Jésu) đã bắt đầu đến châu Á truyền đạo. Một vào những nơi họ đến ban đầu chính là Trung Quốc, nơi mà lại trước đó vài thế kỷ, Maco Polo, doanh gia người Ý, đã đến và sở hữu về nhiều đồ vật lạ lùng của phương Đông.

Dòng thương hiệu là một chiếc tu trí thức của đạo Thiên Chúa. Tất cả những giáo sĩ của cái này đều bao gồm trình độ tiến sĩ, nếu ai không đạt được bằng cấp ấy thì buộc phải rời dòng.

Những giáo sĩ này xuất thân từ những nước sử dụng chữ viết Latin nên những lúc đến những nước sử dụng chữ tượng hình đã gặp cạnh tranh khăn trong việc truyền đạo. Bởi là những trí thức tất cả trình độ cao, họ nhanh lẹ học nói tiếng của người bản địa.

Song việc truyền đạo không chỉ nói là đủ, mà cần phải tất cả kinh sách để các con chiên có thể học, đọc theo và truyền lại. Bởi không tồn tại giáo sĩ, thầy giảng nào gồm thể cụ thế gớm sách. Mà chữ tượng hình thì rất khó học, với mất rất nhiều thời gian để học mới gồm thể đọc sách được, chứ chưa nói đến việc dịch lại khiếp sách nước ngoài.

Mặt khác, việc truyền đạo Thiên Chúa vào những nước này (trong đó tất cả nước ta) vào thời điểm ấy ko phải thời điểm nào cũng suôn sẻ, dễ dàng, liên tục, do tùy thuộc vào sự vui buồn của quan liêu quân địa phương, tùy thuộc vào tình hình chính sự lặng ả hay loạn lạc của quốc gia mà những giáo sĩ cái Tên đặt chân đến.

Nhiều giáo sĩ sau một thời gian ngắn truyền đạo đã bị bắt, bị giết, bị đuổi đi...

Để có thể truyền lại ghê sách một phương pháp tốt hơn, các giáo sĩ đã nghĩ ra phương pháp "Latin hóa chữ tượng hình". Và họ đã làm cho việc này ở Ấn Độ, Trung Quốc và Nhựt Bổn.


*

*

Đầu thế kỷ 17, một số giáo sĩ thuộc dòng Tên đã đến Hội An. Họ cần sử dụng tiếng Hán cùng Nhựt để giao tiếp với dân địa phương qua phiên dịch của các thương nhân.

Đến năm 1617, giáo sĩ Francesco de Pina người Bồ Đào Nha đến Hội An và Nước Mặn (thuộc Bình Định), rồi trở về cư ngụ tại Thanh Chiêm (Điện Bàn, Quảng Nam) đã học rất cấp tốc tiếng Việt cùng trở thành người phương Tây giỏi tiếng Việt nhất thời bấy giờ.

Và để gồm thể truyền lại gớm sách đạo giáo của đạo Thiên Chúa, Pina cùng một số giáo sĩ khác đã có kinh nghiệm Latin hóa tiếng Nhựt, Hán bắt tay vào Latin hóa tiếng Việt.

Thuở ấy, người Việt vẫn nói tiếng Việt như bây giờ. Tuy vậy do phải trải qua 1.000 năm bị Trung Quốc đô hộ, giới trí thức nước ta bị ảnh hưởng của trung quốc rất mạnh. Ko rõ trước đó, người Việt bao gồm chữ riêng của mình tuyệt không. Tuy vậy các triều đại của người Việt sau đây đều dùng chữ Hán trong các văn bản thiết yếu thức.

Khoảng thế kỷ thứ 10, người Việt đã "sáng chế" ra thứ chữ Việt bằng cách mượn chữ Hán mà viết, gọi là chữ Nôm (nghĩa là Nam, sau gọi là quốc âm). Song nếu chữ Hán khó một thì chữ Nôm nặng nề mười. Bởi phải biết với giỏi chữ Hán mới tất cả thể viết được, học được chữ Nôm.

Đối với người Việt học chữ Nôm đã khó, với người ngoại quốc xa lạ với chữ tượng hình thì chữ Nôm càng khó. Vẫn gồm thể học được, viết được nhưng ko thể phổ biến rộng được. Chính vì vậy các giáo sĩ đã nghĩ đến việc Latin hóa tiếng Việt bằng mẫu tự Latin, nhưng mà ngày xưa gọi là "chữ Annam viết bằng mẫu tự Latin".

Có một số người được công nhận là "tác giả" chữ quốc ngữ là những giáo sĩ Francesco de Pina, Gaspar d’Amaral và Antonio Barbosa (đều là người Bồ Đào Nha), Cristoforo Borri (người Ý), Alexandre de Rhodes (người Pháp)...

Giáo sĩ Borri chỉ ở nước ta tía năm từ 1615 đến 1618. Còn tía giáo sĩ còn lại đều đến Đàng trong năm 1624 cùng đều là học trò tiếng Việt của giáo sĩ Francesco de Pina.

Xem thêm: Bài Thu Hoạch Liên Hệ Bản Thân Về Tự Diễn Biến, Tự Chuyển Hóa Năm 2022

Tuy nhiên, trong số này, chỉ tất cả giáo sĩ Đắc Lộ mang lại in cuốn sách tiếng Việt đầu tiên là cuốn Từ điển Việt - Bồ - La nên được dân Việt cho rằng "ông tổ" của chữ quốc ngữ từ hơn trăm năm qua.