Tia Xhaytia Rơnghenlà một dạng củasóng điện từ- nó là một khám phá vĩ đại của thế kỉ 19. Ngày nay kỹ thuật ứng dụng của tia X được sử dụng rộng rãi trong lĩnh vực y tế và các ngành công nghiệp.Bài học ngày hôm nay sẽ giúp chúng ta tìm hiểu sâu hơn về bản chất, tính chất của tia X và nguồn phát ra nó.

Bạn đang xem: Nguồn phát của tia x


1. Video bài giảng

2. Tóm tắt lý thuyết

2.1.Phát hiện tia X

2.2.Cách tạo ra tia X

2.3.Bản chất và tính chất của tia X

2.4.Thang sóng điện từ

3. Bài tập minh hoạ

4. Luyện tập bài 28 Vật lý 12

4.1. Trắc nghiệm

4.2. Bài tập SGK & Nâng cao

5. Hỏi đápBài 28 Chương 5 Vật lý 12


Năm 1895, Rơnghen làm thí nghiệm với ống catốt (ỐngRơnghen)→ Chùm tia catốt (chùm electron có năng lượng rất lớn)→ có sự tồn tại của bức xạ lạ→ TiaX.

→Mỗi khi chùm tia catôt – tức là một chùm electron có năng lượng lớn – đập vào một vật rắn thì vật đó phát ra tia X.


*

Dùng ống Cu-lít-giơ để tạo ra tia X: Chùm electron phát ra từ catôt được tăng tốc trong điện trường mạnh, có năng lượng lớn đến đập vào anôt làm bằng kim loại có khối lượng nguyên tử lớn, điểm nóng chảy cao làm cho anôt phát ra tia X.


a. Bản chất

Tia X là sóng điện từ có bước sóng nằm trong khoảng từ \(10^{-11}m\)đến\(10^{-8}m\)

b. Tính chất

Tính chất nỗi bật và quan trọng nhất của tia X là khả năng đâm xuyên. Vật cản là các tấm kim loại năng như chì (Pb) làm giảm khả năng đâm xuyên của tia X.

Tia X có bước sóng càng ngắn, khả năng đâm xuyên càng lớn; ta nói nó càng cứng.

Tia X làm đen kính ảnh nên trong y tế, người ta thường chụp điện thay cho quan sát trực tiếp bằng mắt.

Tia X làm phát quang một số chất. Các chất bị tia X làm phát quang mạnh được dùng làm màn quan sát khi chiếu điện.

Tia X làm ion hóa không khí. Đo mức độ ion hóa của không khí có thể suy ra được liều lượng tia X. Tia X cũng có thể làm bật các electron ra khỏi kim loại.

Tia X có tác dụng sinh lí: nó hủy hoại tế bào. Vì vậy người ta dùng tia X để chữa ung thư nông.

c. Công dụng

Sử dụng trong y học để chẩn đoán và chữa trị một số bệnh.

Sử dụng trong công nghiệp để tìm khuyết tật trong các vật đúc bằng kim loại và trong các tinh thể.

Sử dụng trong giao thông để kiểm tra hành lí của hành khách đi máy bay.

Sử dụng trong các phòng thí nghiệm để nghiên cứu thành phần và cấu trúc vật rắn.


2.4. Thang sóng điện từ


Sóng vô tuyến, tia hồng ngoại, ánh sáng nhìn thấy, tia tử ngoại, tia X và tia gamma, đều có cùng bản chất, cùng là sóng điện từ, chỉ khác nhau về tần số (hay bước sóng). Các sóng này tạo thành một phổ liên tục gọi là thang sóng điện từ :

Sóng vô tuyến→ Tia hồng ngoại→ Ánh sáng nhìn thấy→ Tia tử ngoại→ Tia X→ Tia Y là thang sóng điện từ (f tăng dần).

Sự khác nhau về tần số (hay bước sóng) của các loại sóng điện từ dẫn đến sự khác nhau về tính chất và tác dụng của chúng.

Xem thêm: Trụ Sở Mới "Đẹp Như Tranh" Của Viện Toán Cao Cấp Về Toán, Viện Nghiên Cứu Cao Cấp Về Toán

Thực ra, ranh giới giữa các vùng trong thang sóng điện từ là không rõ rệt.


Bài 1:

Một ống Cu-lit-giơ có công suất trung bình 400 W, điện áp hiệu dụng giữa anôt và catôt là 10 kV. Tính: