*
Chùa Một Cột còn mang tên là Diên Hựu xuất xắc Liên hoa đài, ở trong tổng thể khu di tích Quốc Gia đặc trưng Phủ quản trị và Lăng chủ tịch Hồ Chí Minh. Xưa kia, miếu nằm trên đất thôn Thanh Bảo, thị trấn Quảng Đức, phía Tây hoàng thành Thǎng Long thời Lý, nay ở trong phố miếu Một Cột, quận tía Đình, thành phố Hà Nội.

Bạn đang xem: Sự tích chùa một cột

Theo sách Thăng Long cổ tích khảo xa xưa, địa điểm đây hoang vu không có thôn xóm chỉ duy nhất có một hồ nước nước. Cao Biền công ty Đường làm An nam giới đô hộ mang lại nơi đó là sống sống lưng của bé rồng vẫn đi, theo thuật phong thủy nên đến xây trụ đồng sinh hoạt đó để chặt đứt long mạch. Sau đây dân đến lập buôn bản ấp gọi là thôn duy nhất Trụ. Vua Lý Thái Tông tuổi đã tăng cao mà chưa tồn tại con trai nối nghiệp cần ngài thường mang lại chùa để cầu tự. Một đêm, nhà vua nằm mơ được đức phật bà Quan vậy Âm hiện lên trên tòa sen mời mang lại thôn độc nhất Trụ, bên trên tay ẵm Tiên đồng ban đến nhà vua. Ít lâu sau hậu phi sinh hạ được nhỏ trai. Bên vua cho dựng một ngôi chùa gồm dáng dấp vẫn thấy như ở trong mộng để thờ ông phật bà Quan cầm Âm. Cái brand name Diên Hựu được đặt mang đến chùa mang ý nghĩa sâu sắc “phúc lành dài lâu”.

aSách Đại Việt sử ký toàn thư đến biết: miếu được kiến tạo vào mùa Đông tháng 10 năm Kỷ Sửu, niên hiệu Thiên Cảm Thánh Võ Đại Bảo trước tiên (l049) thời Lý Thái Tông. Vua Lý Thái Tông (1028 – 1054) nằm mộng thấy Phật quan liêu Âm ngồi bên trên tòa sen đưa tay dắt vua lên tòa. Khi tỉnh dậy, vua đề cập lại cho những quần thần nghe, có tín đồ cho là điềm ko lành. Bên sư Thiền Tuệ khuyên đơn vị vua dựng một ngôi miếu trên cột đá trọng điểm hổ Linh Chiểu có dáng bông sen nở nên được gọi là “Liên Hoa đài”, trong miếu tạc pho tượng Phật quan Âm ngồi trên tòa sen như công ty vua đã gặp gỡ trong mộng. Những nhà sư mang đến làm lễ, đi vòng quanh miếu tung kinh, niệm Phật mong chúc đến vua sinh sống lâu nên được gọi là chùa Diên Hựu.

Hoàng gần cạnh chiều Lê trần Bá Vịnh trong một lượt thăm chùa đã vịnh thơ:

“Hương thôn trang vắng vùng thành xưa

Diên Hựu Thái Tông đánh tên chùa

Bởi lẽ thâm nám cung Hoàng mong mộng

Bồ Tát quan liêu Âm hiển linh chư”

Theo văn bia dựng năm Cảnh Trị 3 (1665), đời vua Lê Huyền Tông do Tỳ Khưu Lê tất Đạt ghi, chùa được dựng từ thời trực thuộc Đường: “Năm đầu niên hiệu Hàm Thông đời Đường (nước ta trong thời gian này bị công ty Đường đô hộ) dựng một cột đá trọng điểm hồ. Bên trên cột xây một toà lầu ngọc trong các số đó đặt tượng Phật quan liêu âm để thờ cúng. Khí đất chung đúc anh linh, mong gì được nấy. Đến khi triều Lý xây dựng kinh đô nghỉ ngơi đây, cũng noi theo vệt cũ, càng ngày càng sùng kính linh thiêng. Lúc Lý Thái Tông chưa có hoàng tử, thường cho đó ước nguyện. Một đêm, ở mộng thấy Phật quan tiền âm mời lên ở trên lầu, ôm một đứa bé đặt vào lòng vua. Mon đó hậu phi có có hoàng tử. Vua bèn sửa thêm ngôi chùa Diên Hựu sinh sống bên buộc phải chùa Một Cột để không ngừng mở rộng việc thờ cúng…”.

Đến đời vua Lý Nhân Tông, năm Anh Vũ Chiêu Thánh 5 (1080) vua mang đến đúc trái chuông đồng phệ nặng 1 vạn 2 nghìn cân để treo sinh sống chùa, quả chuông chọn cái tên “Giác nỗ lực chung” tức là “Chuông thức tỉnh phần đông người”. Dựng phương đình bằng đá xanh cao 8 trượng để treo trái chuông này, nhưng vì chuông thừa nặng ko có gì treo lên được, phải đặt dưới đất cần đánh ko kêu, buộc phải bỏ sinh sống ruộng rùa của chùa, nên có tên là chuông Quy Điền (ruộng rùa). Chuông này là 1 trong “tứ đại khí” của nước Nam. Năm 1426, khi quân Minh bị nghĩa binh Lam Sơn bao vây ở thành Đông quan liêu (Hà Nội ngày nay), trong tình trạng không được đầy đủ quân dụng, tướng mạo Minh khi đó là vương Thông bèn sai bạn đem phá trái chuông Quy Điền để lấy đồng đúc vũ khí.

Văn bia tháp “Sùng thiện Diên Linh” chùa Long Đọi (Nam Hà), hỗ trợ cho ta hình ảnh chân thực độc nhất vô nhị về ngôi miếu Một Cột thời Lý: “Lòng sùng kính đức Phật, dốc lòng chiêu mộ đạo nhân quả, hướng đến miền Tây Cấm nổi danh, xây ngôi chùa sát Diên Hựu. Theo vết vết chùa cũ cùng với ý mới ở trong nhà vua (Lý Nhân Tông).

Đào hồ Linh Chiểu, thân hồ vọt lên một cột đá, đỉnh cột nở sen nghìn cánh, bên trên bông sen đứng vững toà năng lượng điện màu xanh, vào điện để pho tượng vàng Nhân Đức. Vòng quanh hồ là hai dãy hành lang, lại đào ao Bích Trì, mỗi bên bắc mong vồng đế đi qua. Phía sân mong đằng trước phía hai bên tả hữu, xây bảo tháp lưu Ly.

Hằng tháng, vào sớm ngày mồng Một, hằng năm vào thời điểm du xuân, đơn vị vua ngồi xe pháo ngọc, cho chùa mở tiệc chay, làm cho lễ dâng hương hoa, mong cho ngôi báu thọ dài, bày chậu thau làm lễ rửa mặt tượng Phật. Trang sức đẹp pho tượng tinh tế, bộc lộ tướng mạo của năm các loại chúng sinh…”. Qua văn bia miêu tả, cụ thể chùa Một Cột thời Lý to lớn lớn long lanh hơn chùa ngày này rất nhiều.

Kế tiếp triều đại bên Lý là bên Trần ngôi miếu vẫn với tên Diên Hựu và chùa cũng đã trải qua không ít đợt tu sửa, đợt sửa chữa lớn vào thời điểm năm Thiền Ứng thiết yếu Bình 18 (1249) gần như là phải làm cho lại toàn bộ. Như sách Đại Việt sử ký kết toàn thư đã ghi năm 1249 “mùa xuân tháng Giêng sửa lại miếu Diên Hựu xuống chiếu vẫn dựng chùa ở nền cũ”.

Thời Lê, triều đình các lần cho tu sửa, thu nhỏ tuổi kích thước đài sen cùng cột đá. Năm 1838, Tổng đốc Hà Ninh Đặng Văn Hòa tổ chức triển khai quyên góp thập phương thay thế điện đường, hiên chạy dài tả hữu, gác chuông cùng tam quan. Năm 1802, tía chính Tôn Thất Giao xin đúc chuông mới. Năm 1864, Tổng đốc Tôn Thất Hàm hưng công trùng tu làm sàn gỗ hình chén giác để đỡ toà sen, chạm trổ thêm lao động tráng lệ. Năm 1954, trước lúc rút khỏi Hà Nội, quân Pháp sẽ đặt mìn phá đổ chùa. Sau ngày tiếp cai quản Thủ đô, bộ Văn hóa việt nam Dân công ty Cộng hòa đã cho tu sửa chùa Một Cột (chùa Diên Hựu) theo như đúng kiểu mẫu mã thời cũ để lại từ thời Nguyễn.

So với quy mô và hình thức thời Lý – Trần miếu Một Cột bây giờ đã thay đổi khá nhiều, mặc dù nhiên, lối phong cách xây dựng nhất trụ vẫn là kiến trúc cơ bản. Chùa gồm kết thông số kỹ thuật vuông từng chiều 3m, làm bởi gỗ, phương diện tiền để ngỏ, 3 phía còn sót lại làm bằng ván mộc bưng kín, phía bên trên có mái gói, bốn góc uốn nắn cong tạc hình lưỡng long chầu nguyệt. Cục bộ kiến trúc chùa được thành lập trên một cột đá hình trụ có đường kính 1,2m cao 4m chưa tính phần chìm bên dưới nước. Trụ đá có 2 khối nối liền với nhau, thoạt chú ý tưởng như là 1 trong khối. Phần bên trên thân trụ với 8 cánh gỗ trông tựa bông sen nở, gắn sát với mộng 8 cột của miếu (4 cột khủng và 4 cột phụ). Các cột này đỡ lấy những vố ngang của mái chùa. Nóc chùa có mặt nguyệt bốc lửa, 2 đầu dragon chầu về khía cạnh nguyệt. Trong chùa tượng đức phật Quan nạm Âm ngồi trên một bông sen bằng gỗ sơn son thiếp kim cương đặt ở phần cao nhất. Phía bên trên bức tượng Phật là Hoành Phi “Liên hoa đài” (đài hoa sen). Trên chùa có độc duy nhất một lối nhỏ dại dẫn vào thiết yếu điện bởi 1 bậc thang 10 bậc, nát gạch ốp chỉ, phía hai bên có thành tường xây gạch. Nhìn tổng thể và toàn diện ngôi chùa như một bông sen lớn vươn thẳng lên giữa hồ nước đó là sự cao quý thoát tục ở trong nhà phật.

Nét khác biệt của phong cách xây dựng chùa Một Cột là cục bộ ngôi miếu được đặt lên một cột đá. Ở đây, có sự phối hợp táo bạo của phát minh tượng, hữu tình đầy thi vị qua biểu tượng bông sen và những phương án hoàn hảo về kết cấu phong cách xây dựng gỗ, đá được phù trợ bởi cảnh quan, có ao, có cây xanh đã khiến cho sự sát gũi, tinh khiết mà vẫn thanh bạch. Ao hình vuông ở phía dưới hình tượng cho đất (trời tròn khu đất vuông) ngôi chùa vươn lên như một ý nghĩa cao siêu lòng nhân ái soi tỏ nắm gian. Hình ảnh hoa sen tượng trưng mang lại trí tuệ miên mãn. Miếu Một cột là hình tượng độc lập, Diên Hựu chỉ sự tồn tại hiện hữu lâu dài. Từ niềm mơ ước lành của nhà vua thủa nào, trải qua năm tháng ngôi chùa với lối loài kiến trúc độc đáo vẫn vững tiến thưởng cùng giang sơn đi qua bao thăng trầm của định kỳ sử.

Trong khuôn viên miếu Một Cột bao gồm cây ý trung nhân Đề của Tổng thống Ấn Độ Rajendra Prasad bộ quà tặng kèm theo nhân dịp chủ tịch Hồ Chí Minh qua thăm Ấn Độ hồi tháng 2/1958. Cây người thương Đề là hình mẫu của trí tuệ, lòng tin khoan dung của Phật giáo. Ngay gần 60 năm, cây tình nhân đề nhỏ dại bé khu vực đất Phật nay đã trở thành cây cổ thụ lan bóng mát trong khuôn viên chùa. Khách hàng đến thăm quan chùa hay tới nhìn cây tình nhân Đề cùng hết lời ca tụng tình liên minh hữu nghị của hai dân tộc bản địa Việt – Ấn.

Cách chùa Một Cột khoảng chừng 10m về phía tây nam là chùa “Diên Hựu tự”. Tuyên truyền miếu được dựng trên mảnh đất nền ruộng Quy Điền ngày xưa, qua cổng là một trong lối đi nát gạch đem vào khoảng sảnh rộng, là chỗ thờ tự ở trong phòng Tiền Đường, nhà thờ tổ, thờ chủng loại theo phong cách xây dựng 5 gian giống các ngôi chùa truyền thống Việt Nam. Trải trải qua không ít biến cố lịch sử hào hùng chùa Diên Hựu tự đã được tu bổ lại những lần, những đồ vật cổ hầu như đã trở nên thất lạc trong chiến tranh. Hiện, trong chùa còn loại khánh đồng canh hiệu: “Đại Thanh Càn Long niên tạo”, dòng chuông đồng được đúc thời công ty Nguyễn treo bên trên cổng chính của chùa, 33 tấm bia ghi công đức xây dựng…, ngay gần 40 pho tượng và rất nhiều đại tự, câu đối, cửa võng.

Ngày 8/4 âm kế hoạch hàng năm, bên chùa tổ chức lễ rửa ráy Phật cũng là kỷ niệm Khánh đạt của đức quan tiền Âm. Vào trong ngày này, đơn vị sư với nhân dân khắp nơi mang lại chùa nhằm tụng kinh mong an, sau lễ tắm phật là lễ phóng sinh. Nhà chùa thường thả cá vào hồ hoặc thả chim bay lên trời cao diễn tả sự tự bi hỉ xả ở trong nhà Phật (nghĩa là đem trọng tâm từ bi đến mang đến muôn vạn loài, cầu mong toàn bộ đều thoát khỏi ngục tù đen tối lầm than, mong muốn cho mạnh khỏe hạnh phúc, độc lập tự vị trên trái đất.

Khi đến tp hà nội Hà Nội, bất kể du khách nào có muốn một lần mang đến thăm miếu Một Cột “một trong những biểu tượng cổ kính của Thủ đô”, đóng góp phần thúc đẩy du lịch Hà Nội đến bạn bè trong nước với quốc tế. Miếu Một Cột một thời được in trên chủng loại tem bưu chính lưu hành khắp cả nước, đó cũng là 1 giữa những lý do làm cho chùa Một Cột ở thủ đô trở thành một vệt ấn sâu đậm trong tâm người dân hà nội thủ đô và mọi bạn dân Việt Nam.

Xem thêm: Hình Ảnh Vẽ Bé Gái, Đa Dạng Chủ Đề Khiến Các Bé Thích Mê, 43+ Tranh Tô Màu Cho Bé Gái Tập Tô Dễ Thương Nhất

Trải qua thăng trầm của thời hạn trong không khí văn hóa tín ngưỡng ngàn năm chùa Một Cột công trình xây dựng đã trở thành hình tượng trường tồn của dân tộc.